Ổ bánh hôm kia nằm trên bếp, cứng như khúc gỗ, và bạn thấy tiếc nhưng cũng không muốn ăn. Nó nằm đó thêm hai hôm rồi cuối cùng vào thùng rác.
Nhưng nhiều món ngon nhất của các nền ẩm thực có bánh mì được nghĩ ra chính vì tình huống này. Bánh cũ không phải bánh hỏng — nó là một nguyên liệu khác, với ưu điểm riêng: nó hút nước tốt hơn, nó rang giòn hơn, và nó không nát khi nấu. Đây là chín cách dùng hết.
Vụn bánh mì: món cơ bản nhất
Cắt bánh cũ thành khối, sấy khô trong lò nhiệt thấp. Khoảng một trăm độ, hai mươi phút.
Để nguội rồi xay thô hoặc xay mịn tùy ý. Máy xay hoặc bóp tay.
Không có máy thì cho vào túi và cán bằng chai. Ra vụn thô, cũng dùng được.
Cất trong hộp kín nơi khô. Giữ được vài tháng.
Vụn thô dùng để phủ mặt món nướng. Rắc lên trên rồi nướng cho vàng.
Vụn mịn dùng để tẩm chiên. Đậu hũ tẩm vụn bánh chiên giòn rất ngon.
Nhúng đậu hũ qua bột pha nước rồi lăn vụn bánh. Chiên vàng hai mặt.
Vụn bánh cũng dùng để độn vào chả chay. Giúp kết dính.
Và để thấm bớt nước trong nhân bánh. Nhân ướt thì rắc chút vụn vào.
Trộn vụn với thảo mộc và dầu rồi rang. Thành thứ rắc lên mì hoặc salad.
Đây là món rắc đơn giản mà đổi hẳn một đĩa mì. Giòn và thơm.
Làm một mẻ lớn khi có nhiều bánh cũ. Dùng dần cả tháng.
Rẻ hơn nhiều so với mua vụn bánh đóng gói. Và ngon hơn.
Đây là cách dùng hết bánh cũ hiệu quả nhất. Không giới hạn về lượng.
Bánh cắt khối rang giòn
Cắt bánh cũ thành khối vuông cỡ đầu ngón tay. Không cần đều lắm.
Rưới dầu, xóc đều, rắc muối và thảo mộc. Dầu ô liu là hợp nhất.
Rang trong chảo hoặc nướng trong lò cho vàng giòn. Mười lăm phút ở một trăm tám mươi độ.
Đảo giữa chừng cho vàng đều. Chúng cháy nhanh ở cuối.
Rắc lên salad. Cách dùng phổ biến nhất.
Rắc lên súp bí đỏ hoặc súp nấm. Tạo độ giòn tương phản.
Ăn không như món ăn vặt. Trẻ con rất thích.
Rang với bột nghệ và ớt cho món ăn vặt có vị. Tùy khẩu vị.
Rang với đường quế cho món ngọt. Ăn với sữa hạt.
Cất trong hộp kín giữ được một tuần. Mềm lại thì rang nóng lại.
Bánh càng cũ càng giòn khi rang. Bánh mới thì dai.
Nên đây là món hợp nhất với bánh rất cũ. Bánh cứng như đá vẫn dùng được.
Làm khi bật lò nấu món khác. Tận dụng lò đang nóng.
Một ổ bánh cũ ra một hộp đầy. Đủ dùng cả tuần.
Món chính từ bánh cũ
Bánh mì nướng phết dầu và tỏi. Với bếp không dùng tỏi thì thay bằng hành boa rô phi hoặc gừng.
Cắt lát, phết, nướng lại năm phút. Món đơn giản nhất.
Bánh mì chiên phiên bản chay: nhúng qua hỗn hợp sữa đậu nành, bột năng và chút bột nghệ. Rồi chiên vàng hai mặt.
Bột nghệ cho màu vàng thay trứng. Vị và màu gần giống.
Ăn với đường hoặc với nước tương tùy khẩu vị. Cả ngọt lẫn mặn đều hợp.
Súp bánh mì: đun rau củ với nước dùng rồi cho bánh cũ vào. Bánh tan ra làm súp sánh lại.
Món này có ở nhiều nền ẩm thực. Vì ở đâu cũng có bánh cũ.
Cà chua, hành boa rô, nước dùng rau củ, bánh cũ. Bốn thứ thành một nồi súp no.
Salad bánh mì: bánh rang khối trộn với cà chua và dưa leo. Bánh hút nước cà chua và mềm ra.
Để trộn mười lăm phút trước khi ăn. Để bánh ngấm.
Bánh mì hấp lại: xếp lát bánh vào xửng, hấp năm phút. Mềm như bánh mới, nhưng không giòn.
Hợp với người khó nhai. Người lớn tuổi chẳng hạn.
Bánh mì nướng phủ đậu nghiền hoặc bơ đậu phộng. Bữa sáng nhanh.
Món nào cũng ngon hơn nếu bánh gốc ngon. Đó là phần thưởng của việc tự làm bánh.
Lên kế hoạch để không còn bánh thừa
Đếm xem nhà ăn hết bao nhiêu trong bao lâu. Ghi lại vài tuần.
Rồi làm đúng lượng đó. Đây là cách đơn giản nhất.
Làm mẻ nhỏ thường xuyên hơn làm mẻ lớn ít lần. Bánh luôn mới.
Hoặc làm mẻ lớn rồi trữ đông ngay trong ngày. Đông bánh mới chứ đừng đông bánh cũ.
Chia phần trước khi đông. Lấy ra đúng lượng.
Chừa sẵn một ngày trong tuần cho món bánh cũ. Ví dụ tối thứ năm ăn súp bánh mì.
Biến nó thành thói quen chứ đừng để thành việc phải xử lý. Khác nhau ở tâm thế.
Giữ một hộp vụn bánh trong bếp. Bánh cũ đi thẳng vào đó.
Đừng để bánh cũ nằm chờ quyết định. Đó là lúc nó thành rác.
Xử lý bánh cũ trong vòng một hai ngày. Không đợi tới lúc mốc.
Cho hàng xóm hoặc bạn bè nếu làm dư. Bánh mới thì ai cũng nhận.
Ghi vào sổ mỗi lần phải bỏ bánh. Sau vài lần bạn biết mình hay làm dư bao nhiêu.
Không bỏ phí là một phần của việc làm bánh. Chứ không phải việc phụ.
Và nó cho bạn thêm cả một họ món. Nhiều nhà ăn món bánh cũ còn nhiều hơn ăn bánh mới.
Vài lưu ý
Chỉ dùng bánh cũ chứ không dùng bánh mốc. Nhiệt không phá được độc tố nấm mốc.
Nấu chín không làm bánh mốc an toàn. Nguyên tắc quan trọng nhất trong bài.
Bánh cứng khô là bình thường. Bánh mốc là phải bỏ.
Kiểm bằng mắt và mũi trước khi dùng. Cả hai mặt và cả trong ruột.
Bánh có nhân hoặc có rau củ trộn thì hỏng nhanh hơn. Dùng sớm hơn bánh trơn.
Bánh đã cắt hỏng nhanh hơn bánh nguyên ổ. Mặt cắt tiếp xúc không khí.
Bánh để trong túi kín ở nơi ẩm mốc rất nhanh. Khí hậu Việt Nam thì phải để ý.
Mùa mưa nên tính thời gian ngắn hơn. Ba ngày thành hai ngày.
Vụn bánh phải sấy thật khô mới cất được lâu. Còn ẩm thì mốc trong hộp.
Kiểm hộp vụn bánh mỗi tháng. Ngửi và nhìn.
Bánh rang khối cũng phải nguội hẳn trước khi cất. Còn ấm thì đọng ẩm.
Đừng cố dùng hết bằng mọi giá. Bỏ một ổ hỏng là quyết định đúng.
Nhưng bỏ một ổ chỉ vì nó cứng là lãng phí. Ranh giới nằm ở mốc, không nằm ở độ cứng.
Biết ranh giới đó thì bạn vừa an toàn vừa không phí. Đó là toàn bộ bài này.
